De gitaar heeft de tred van de Delta: slang, sleng, een noot die glijdt en een spoor achterlaat. De klank is ruw, donker, beweeglijk, stoffig en scherp. Daarachter staat een muzikant die jarenlang dacht als een jazzmuzikant: onder het stof van de traditie komt een rusteloze geest boven, klaar om een andere weg in te slaan, als een rivier die een nieuwe bedding in de rots uitslijt.

River Rat Jimmy staat op Shine Eyed Mister Zen, uitgebracht in 1999 of 2000, afhankelijk van de editie. Voordat hij naam maakte in de rootsmuziek, had Kelly Joe Phelps zo'n tien jaar aan jazz gewijd. Ornette Coleman, Miles Davis en John Coltrane hoorden bij zijn horizon; daarna veranderde de ontmoeting met bluesmannen als Mississippi Fred McDowell zijn richting.

De lap slide werd een van zijn meest herkenbare kenmerken. Op een gegeven moment voelde Phelps echter dat die techniek een kooi dreigde te worden, en hij nam er afstand van. In River Rat Jimmy blijven vooral stem en gitaar over. De muziek is sober, maar het verhaal laat zich niet ordenen: Jimmy blijft ondoorzichtig, de tekst beweegt in beelden en biedt te weinig aanwijzingen om hem als een bepaalde persoon te identificeren.

Zoek liever geen biografische oplossing. Luister hoeveel ruimte Phelps tussen de woorden laat. Jimmy kan een herinnering zijn, een balladefiguur of een schaduw uit een nachtmerrie, als een gezicht dat je vaag ziet achter het raam van een nachttrein. De gitaar roept country blues op, maar de structuur behoudt de vrijheid van iemand die moderne improvisatie kent. Traditie is geen vitrine: het is land om te verkennen, met paden die zich splitsen en in de mist verdwijnen.
Wat gebeurt er met country blues als degene die hem speelt blijft denken als een jazzimprovisator?

